Hoe koos ik de dieren voor mijn alfabetposter?

Een fonetische letterposter... ehh.. wat?

 

In eerste instantie leek het makkelijk: bij elke letter koos ik een dier uit dat ik ofwel heel leuk vind, ofwel leuk om te schilderen vind. Met als extra criterium dat het dier voor kinderen makkelijk te herkennen en te benoemen is.  Dus een beer: ja, een rolstaartbeer: nee. 

De h is van hond. 

De z is van zebra. 

Een giraffe vind ik persoonlijk een prachtig dier én is fijn om te schilderen met zijn prachtige ogen en mooie vlekken. Maar voor de alfabetposter vind ik hem niet in aanmerking komen. Immers schrijf je giraffe wel met een g, je hoort de g niet als “ggg” maar meer als “zju” 

 

Aha, daar kwam stiekem een tweede criterium bij..  Mijn kant als juf kwam om de hoek kijken. Als leerkracht kan ik me weleens irriteren aan sprekend speelgoed wat de letters van het alfabet niet fonetisch uitspreekt, maar als letter. Dus de /b/ niet als “buh” maar als “bee”. Zo fout, immers, je leert lezen door de klanken die je kent aan elkaar te plakken. Als je het woord ‘bal’ wil lezen, lees je “buh-a-lll” en niet “bee-aa-el” In de kleuterklas wordt er enorm veel geoefend met hakken en plakken. Hakken is het woord opdelen in klanken, plakken is de klanken aan elkaar plakken tot een woord.

Hakken en plakken is onderdeel van het fonologisch bewustzijn: het kunnen omgaan met klanken. Hiermee leren kinderen snel woorden herkennen en dus ook lezen groep 3. Je koppelt het hakken en plakken dan ook aan de letters, de klank-tekenkoppeling dus. 

Conclusie: ik wilde graag een fonetische letterposter maken.Een fonetisch alfabet is een alfabet dat bedoeld is om de uitspraak van woorden eenduidig vast te leggen. De dieren van het alfabet corresponderen één-op-één met klanken.

Dat zorgde wel voor een uitdaging bij de klinkers van mijn alfabet. De a ging nog - antilope, alpaca, alk, adder, atlanta. Keuze genoeg. 

De e was een uitdaging: Ezel? Edelhert? Je schrijft een /e/ maar hoort een /ee/  Eekhoorn of eend dan? Je hoort een /ee/. Maar je schrijft ook een /ee/. In groep drie leren kinderen het verschil tussen de /e/ en de /ee/. De /e/ hoort bij de korte klanken, de /ee/ hoort bij de lange klanken en de /eu/ en de /ei/ bij de twee-tekenklanken. Gelukkig was er de ekster: voor veel kinderen in Nederland een bekende vogel!

De u was de lastige letter… ik kon geen dier bedenken met een u vooraan die je ook echt hoort als u. Ik heb zelfs overwogen of de u alleen op de poster te zetten als letter, zonder dier.. Een overweging die ik ook bij de q en de x maakte, omdat ik daar geen herkenbaar dier bij kon vinden. 

Maar ja, een alfabetposter is niet compleet met maar 23 dieren. Vandaar dat de uil, de quetzal en de xenops erop prijken. En stiekem is zo’n quetzal natuurlijk ook een leuk beestje om te schilderen, met zijn opvallende kleurtje en sierlijke staart.